අන්තර්ජාලය තුළ පළවන “දෙපැත්ත කැපෙන” (Double Meaning) හාස්යය දරුවන්ට අහිතකර බවට නිතරම චෝදනා එල්ල වෙනවා. නමුත් මේ ප්රශ්නය දෙස මතුපිටින් බලා නිර්මාණකරුවන්ට පමණක් ඇඟිල්ල දිගු කිරීම විසඳුමක්ද? අද අපි PlainTea for Thought හරහා මේ පිළිබඳව ළමා මනෝවිද්යාව සහ නවීන පර්යේෂණ ඇසුරින් විමසා බලමු.
1. තාක්ෂණික වාරණය සහ නීතිමය පදනම
බොහෝ සමාජ මාධ්ය ජාල (Facebook, TikTok, Instagram) භාවිතා කිරීමට අවම වයස අවුරුදු 13 ලෙස නියම කර ඇත්තේ නිකම්ම නොවේ. COPPA (Children’s Online Privacy Protection Act) වැනි නීති මගින් දරුවන්ගේ දත්ත සහ ඔවුන්ට පෙනෙන අන්තර්ගතයන් පාලනය කිරීමට උත්සාහ කරයි.
නීතිමය පරස්පරය: වයස අවුරුදු 18ට අඩු දරුවෙකුට ගිණුමක් සෑදීමට දෙමාපිය අවසරය අවශ්ය වුවද, ප්රායෝගිකව දරුවන් වයස වංචා කර ගිණුම් සාදයි. මෙහිදී වගකීම පැවරෙන්නේ අන්තර්ගතය සාදන්නාට නොව, දරුවාගේ ඩිජිටල් අවකාශය අධීක්ෂණය නොකරන භාරකරුවන්ටය.
2. හාස්යය වැටහෙන ආකාරය (Cognitive Development)
ළමා මනෝවිද්යාඥ Jean Piaget ගේ න්යායන්ට අනුව, දරුවෙකුගේ බුද්ධිමය වර්ධනය සිදුවන්නේ අවධීන් කිහිපයකටය.
Concrete Operational Stage (අවුරුදු 7-11): මේ අවධියේ දරුවන්ට දේවල් වැටහෙන්නේ සෘජු අර්ථයෙන් පමණි. ඔවුන්ට “Double Meaning” එකක ඇති සියුම් වැඩිහිටි අර්ථය (Nuance) වටහා ගැනීමට තරම් වියුක්ත චින්තනයක් (Abstract Thinking) දියුණු වී නැත.
The Reality: දරුවෙකුට එම විහිළුවේ ඇති “වැඩිහිටි අර්ථය” වැටහෙනවා නම්, ඉන් අදහස් වන්නේ ඔවුන් දැනටමත් එම තොරතුරු වෙනත් මූලාශ්රයකින් ලබාගෙන ඇති බවයි. හාස්යය විසින් කරන්නේ පවතින දැනුම මත පදනම්ව බුද්ධිමය උත්තේජනයක් ලබා දීම පමණි.
3. වගකීම බෙදාගැනීම (Digital Parenting & Scaffolding)
නූතන පර්යේෂණ පෙන්වා දෙන්නේ “Active Mediation” හෙවත් දරුවන් බලන දේ ගැන දෙමාපියන් සහභාගී වී සාකච්ඡා කිරීම, දරුවාට සීමා පැනවීමට (Restrictive Mediation) වඩා සාර්ථක බවයි (Mesch, 2009).
හාස්යය යනු සමාජයේ පැවැත්ම පිළිබිඹු කරන කැඩපතකි. දරුවෙකු යම් නිර්මාණයක් බැලීමේදී එහි ඇති හාස්යය සහ සැබෑ ජීවිතය අතර වෙනස කියා දීම දෙමාපියන්ගේ වගකීමකි.
4. සැබෑ අනතුර: වාරණයද? නොදැනුවත්කමද?
සමාජයක් විදිහට අපි පල් වන්නේ (Stagnation) නිදහස් නිර්මාණශීලීත්වයට බාධා පමුණුවන විටයි. ලෝක ප්රකට හාස්යෝත්පාදකයින් (උදා: George Carlin) පෙන්වා දෙන්නේ හාස්යය යනු සමාජයේ ඇති කුහකත්වය (Hypocrisy) හෙළිදරව් කරන අවියක් බවයි. ළමයින් වෙනුවෙන් නිර්මාණකරුවන්ගේ දිව බැඳ දැමීම වෙනුවට, ළමයින්ට තාක්ෂණය නිවැරදිව පාවිච්චි කිරීමට ඉගැන්වීම වඩාත් ප්රායෝගිකය.
ප්ලේන්ටියක් බොන ගමන් හිතන්න…
පාරේ යන වාහන වලට බැන බැන ඉන්නවාට වඩා, ඔබේ දරුවාට පාර පැනීමට උගන්වන එක ආරක්ෂිතයි. හාස්යය යනු නිදහස් කලාවකි. එය වාරණය කිරීම වෙනුවට බුද්ධිමත් රසවින්දනයකට ඔබේ දරුවා හුරු කරවන්න.
මූලාශ්ර (Sources):
Mesch, G. S. (2009). Social context and secondary school students’ internet use.
Pew Research Center (2023). Teens, Social Media and Technology.
Livingstone, S., & Helsper, E. J. (2008). Parental mediation of children’s internet use.
ලමයින්ව හරි පාරේ යවන්න කලින් වැඩිහිටියන් හරි පාරේ යමු. Constructive Criticism ගැන අපි ලියපු මේ ලිපියත් කියවන්න.
පුද්ගලික ප්රහාර vs නිර්මාණාත්මක විවේචනය: පල්වෙන සමාජයක පැතිකඩක්